Plaatsmolen

UPDATE

Lieven DENEWET, "De Plaatsmolen van Pittem: zijn historie, techniek en redding", Molenecho's (Tijdschrift voor Molenbehoud en Molenstudie), jg. 54, 2026, 2, p. 55-89.

Uit de kohieren van de XXste penning van Pittem, 1571-1572.
Joris Vande Zandweghe pacht jeghens mynen heer van Puthem eene coornemuelene metten wint ende den wal, voor xxi p. ende tonderhoudene al datter metten winde draeyt, tzelve gheextimeert xx sch. gr., tsamen xxii p. gr. tsjaers, Compt den XXe penninck xxii sch. gr. (1572); Den zelven ter cause vnden voorseiden pacht de anno lxxi ende verzuuympt anno voorleden, compt hier over ghelycken xxe penninck xxii sch. gr. (1572, verzuimd in 1571)

----

Beschermingsbesluit van de Plaatsmolen

VLAAMRE GEMEENSCHAP

Ministerieel besluit tot bescherming van monumenten en stads- en dorpsgezichten.

DE GEMEENSCHAPSMINISTER VAN CULTUUR,

Gelet op de wet van 7 augustus 1931 op het behoud van monumenten en landschappen;

Gelet op het decreet van 3 maart 1976 tot bescherming van monumenten en stads- en dorpsgezichten;

Gelet op de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen:

Gelet op het besluit van de Vlaamse Executieve van 18 januari 1982 houdende bepaling van de bevoegdheden van de leden van de Vlaamse Executieve;

Gelet op het besluit van de Vlaamse Executieve van 28 januari 1982 houdende organisatie van de delegatie van beslissingsbevoegdheden aan de leden van de Vlaamse Executieve;

Gelet op het ministerieel besluit van 29 juli 1983 tot vaststelling van het ontwerp van lijst van voor bescherming vatbare monumenten en stads en dorpsgezichten;

Gelet op het advies van de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen van 03 mei 1984;

BESLUIT

Artikel 1.

- Wordt beschermd als monument:

- de stenen windmolen, genaamd "Plaatsmolen", gelegen Wingenestraat te Pittem, bekend ten kadaster: Pittem, sectie A, perceelnummer 824 B, eigendom van de gemeente Pittem.

Artikel 2.

- Met het oog op de bescherming zijn van toepassing:

1. de algemene bestemming en de algemene voorschriften die zijn opgelegd door de bij koninklijk besluit goedgekeurde streekplannen en gewestplannen, op het ogenblik waarop de rechtsgevolgen van onderhavig besluit in werking treden;

2. de verbodsbepalingen en beperkingen opgelegd door de vergunningen vereist krachtens artikel 44 van de wet van 29 maart 1962 houdende organisatie van de ruimtelijke ordening en van de stedenbouw;

3. de beschikkingen van het koninklijk besluit van 6 december 1976 tot bepaling van de algemene voorschriften inzake instandhouding en onderhoud van de monumenten en de stads- en dorpsgezichten.

Brussel, 06 februari 1985

De Gemeenschapsminister van Cultuur,

(get.) K. Poma

--

---

Aanbesteding restauratie, fase 1, lot 1: molentechnische ontmanteling & afbraak molenromp
Intekendatum: 17.12.2008, 11 u.
Molen: Pittem (W.-Vl.), Plaatsmolen - stenen stelling-molen met ijzeren gaanderij
Bouwheer: Gemeente Pittem
Ontwerper: De Schacht Freddy ir.-arch., Ruiselede
Aard van de opdracht: Fase 1, lot 1: molentechnische ontmanteling en afbraak molenromp; o/cat. D23, kl. 1, cat. 00 of 19; 50 dagen; raming (1997): 136.572 euro; lot 2: heropbouw molenromp; o/cat. D24, kl. 3, cat. 00 of 19; 120 dagen
Plaats aanbesteding: Raadzaal van het gemeentehuis, Markt 1, 8740 Pittem
* Heraanbesteding op 04.03.2009, 11 u.

Intekendatum: 04.03.2009, 11 u. (heraanbesteding van 17.12.2008)
Molen: Pittem (W.-Vl.), Plaatsmolen - stenen stellingmolen met ijzeren gaanderij
Bouwheer: Gemeente Pittem
Ontwerper: De Schacht Freddy ir.-arch., Ruiselede
Aard van de opdracht: Fase 1, lot 1: molentechnische ontmanteling en afbraak molenromp; o/cat. D23, kl. 1, cat. 00 of 19; 50 dagen
Plaats aanbesteding: Raadzaal van het gemeentehuis, Markt 1, 8740 Pittem
Offertes: Aquastra bvba, Lauwe, 65.995,70 euro; Verscheure Karel bvba, Zwalm, 71.951,91 euro; Wieme R. & K. Molenbouw bvba, Zulte, 72.510,05 euro; 't Gebinte Molenbouw bvba, Erpe-Mere, 96.000,00 eur
Toewijzing: Aquastra bvba, Lauwe

Archieven en landkaarten

- Rijksarchief Brugge, Gemeentearchief Pittem, Oud Archief:

* nr. 25. Denombrement (telling) van de heerlijkheid en het patronaat van Pittem, van hun achterlenen, van de heerlijkheid Koolskamp en Aeyshove, 1575.

* nr. 26. Verslag en denombrement van 13 februari 1649.

* nr. 27. Verslag en denombrement van leen en heerlijkheid Pittem, 1771, met denombrement van de achterleden (authentieke kopie).

* nr. 27bis. Landboek van Pittem, 1666.

* nr. 27ter. Tafel landgebruikers, 1684-1688 (aansluitend bij nr. 27 bis).

* nr. 28. Landboek van Pittem, 1760.

* nr. 28/2. Tabel van de gemeente Pittem, omvattende de landen, bossen, weiden, velden,… met aanduiding van de huurders, eigenaars en uitgestrektheid van elk artikel, augustus 1759 – januari 1760.

* nr. 28/3. Kohier, "beterdynghe", deel 1, 1761.

* nr. 28/4. Kohier, "beterdynghe", deel 2, 1761.

* nr. 28/5. Kadastrale legger, jaar IX.

* nr. 28/6. Landboek met kaarten, Nieuwe ommelooper ende terrier der prochie van Pitthem door D. Seghers, 1759-1761, met melding van de Platse Meulen, 1759-1761.

* nr. 29. Rentebouck vanden heerschepe van Pitthem, met gekleurde kaart op perkament door Lowys de Bersaques, 1622, kaart 1 met de Pitthem muelen.

* nr. 30. Renteregister, 1624 (redres van het renteboek, zie nr. 29).

* nr. 30 bis. Heerlijk renteboek van Pittem, 1762

- Rijksarchief Brugge, Gemeente Pittem, Oud Archief, rekeningen van de heerlijkheid Pittem:
* nr. 31. Rekeningen, 1386 - 1389.
* nr. 31 bis. Rekeningen, 1623 - 04.09.1626
* nr. 32. Rekeningen, 1639 - 1641
* nr. 33. Rekeningen, 18.05.1647 - 18.05.1650
* nr. 34. Rekeningen, 05.08.1654 - 1656 (1ste rekening)
* nr. 35. Rekeningen, 05.08.1654 - 1656 (2de rekening)
* nr. 36. Rekeningen, 1656 - 1660 (3de rekening)
* nr. 37. Rekeningen, 1672 (4de rekening)
* nr. 38. Rekeningen, 1673 -1674
* nr. 39. Rekeningen, 1703 - 1704
* nr. 39bis. Rekeningen, 1710 - 1712
* nr. 40. Rekeningen, 1713
* nr. 41. Rekeningen, 1714
* nr. 42. Rekeningen, 1714 - 1715
* nr. 43. Rekeningen, 1717
* nr. 44. Ontvangsten, 1716 - 1719
* nr. 44bis. Jaarrekening, 1719
* nr. 45. Journaal van de ontvangsten, 1719 - 1759.
- Rijksarchief Brugge, Gemeentearchief Pittem. Modern archief, nr. 385. Bevolkingsregister, 1826.
- Rijksarchief Brugge, Aanwinsten, nr. 1002. Register betreffende renten van de heerlijkheid van Ooigem in de Parochies van Pittem, Ruiselede, Tielt, Wingene en van het Gaverleen te Pittem, 1640, f° 56: West de straete by pithem meulen.
- Rijksarchief Kortrijk, Familiearchief de Limburg-Stirum, nr. 5. Renteboek heerlijkheid Claerhout, 1614, nr. 353: straete dat naer pitthem muelen ghaet.
- Stadsarchief Gent, reeks 28. Kohieren van de Xxste penning van Pittem, 1571-1572.
- Fricxkaart, 1712.
- Ferrariskaart, ca. 1775.
- Atlas der Buurtwegen, 1846.
- Topografische kaart van Ph. Vandermaelen, ca. 1850.
- Kadastrale atlas van P.C. Popp, ca. 1860.
- Brugge, Kadasterarchief West-Vlaanderen, nr. 207, Mutatieschetsen Pittem, 1874/4, 1910/2, 1981/18.

Gedrukte bronnen

- Gazette van de provincie West-Vlaenderen en der stad Brugge, 13.08.1827, p. 4, kol. 1-2 (verkoopsadvertentie)

Werken
Lieven Denewet, "De Plaatsmolen van Pittem: zijn historie, techniek en redding", Molenecho's (Tijdschrift voor Molenbehoud en Molenstudie), jg. 54, 2026, 2, p. 55-89.
- Arickx Valère, Geschiedenis van Pittem, Pittem, 1951 (ongewijzigde herdruk in 1981), p. 59, 97, 99, 101, 139-140, 184.
- Mertens Jacques, Enkele aspekten van de heerlijke financies op het einde van de XIVe eeuw. De heerlijke rekeningen van Pittem (1386-1390), Verslagen en mededelingen van de Leiegouw, jg. 10, 1968, 1, p. 27-38.
- Cornilly Jeroen, Monumentaal West-Vlaanderen. Beschermde monumenten en landschappen in de provincie West-Vlaanderen. Deel 1. Arrondissementen Ieper, Kortrijk, Roeselare, Tielt, Brugge, 2001, p. 161.

- De Flou Karel, Toponymisch Woordenboek van Westelijk Vlaanderen, Vlaamsch Artesië, het Land van den Hoek, de graafschappen Guines en Boulogne en een gedeelte van het graafschap Ponthieu, deel 12, Brugge, 1931, kol. 776, 794.
- De Kinderen Els & Devoldere Wilfried, De Plaatsmolen van Pittem: zeer waardevol, in: De Belgische Molenaar en Levende Molens, jg. 76 (1981), p. 64-66.
- Denewet Lieven, Rapport. Dertig jaar molenzorg in het Tieltse Molenland, Molenecho's, jg. 31, 2003, nr. 1, p. 120-145.
- Denewet Lieven, Ontmantelingen als aanloop tot restauratie - 2 (Bikschote, Boechout, Denderwindeke, Geel, Harelbeke, Pittem, Zarren), Molenecho's, jg. 30, 2002, nr. 3, p. 83-89.
- Denewet Lieven, Pittem (W.-Vl.), Plaatsmolen - Ondergaat thans een zeer grondige restauratie, Land in Zicht, Driemaandelijks tijdschrift van de Koninklijke Vereniging voor Natuur & Stedenschoon, jg. 78, 2009, 4, p. 20-22.

- Denewet Lieven, West-Vlaams molennieuws, zomer 2011, West-/Vlaams Molenblad, jg. 27, 2011, 2, p. 60-64.

- Denewet Lieven & Goeminne Luc, Molenmakers in Vlaanderen. Het werkboek van Coussée uit Meulebeke, Molenecho's, jg. 22, 1994, 3-4 (speciaal themanummer 7).

- Devliegher Luc, De molens in West-Vlaanderen, Tielt/Weesp, 1984, p. 336-339 (Kunstpatrimonium van West-Vlaanderen, 9).
- Devoldere Wilfried, Gemeente Pittem. De Plaatsmolen. Verantwoording van de aanvraag tot het bekomen van de klassering, Pittem, bij de auteur, 1973, 11 p.
- Devoldere Wilfried, Heden en verleden. Daarbij die molen ... Vooruitblik op Erfgoeddag 2009, Het gemeentelijk infoblad Pittem-Egem, januari-februari-maart 2009.

- Devoldere Wilfried & Lambrecht J., Oud-Pittem, Tielt, 1973, foto 18.

- Holemans Herman, Westvlaamse wind- en watermolens. Kadastergegevens 1835-1990. Deel 7. Gemeenten P-R, Rotem, 2001, p. 17.
- Ryckaert Marc, Molens en metaal, In de Steigers, jg. 2001, 1, p. 14-19.

- Vandepitte Paul & Billiet Jaak, Tielt en de Molenlandroute: een historisch-toeristische verkenning, Tielt, De Roede van Tielt, 1973.

- Vermeulen J., Oude foto's van Pittem en Egem, Pittem, 2003, 2 delen.

Persberichten (in chronologische volgorde)

- Defour G[uido], Daar bij die (bijna weer) mooie molen, De Weekbode, 05.02.2001.
- Debruyne M[arc], Restauratie van molen zit muurvast. Na vier jaar procedure is er nog niets gebeurd, Het Nieuwsblad, ed. Roeselare-Tielt, 31.12.2004, p. 22 (overgenomen in: West-Vlaams Molenblad, XX, 2004, 4, p. 196 - rubriek persoverzicht).
- DBM [De Bruyne Marc], Plaatsmolen mag afgebroken worden, Het Nieuwsblad, ed. Roeselare-Tielt, 01.10.2005, p. 19 (overgenomen in: West-Vlaams Molenblad, XXI, 2005, 4, p. 192 - rubriek persoverzicht).
- Debruyne M[arc], Plaatsmolen, Het Nieuwsblad, 26.04.2007.
- Defour Guido, Molen wordt beschermd en in 2009 volledig gerestaureerd. Nieuw leven voor de Plaatsmolen, De Weekbode, ed. Tielt, 17.08.2007.
- Debruyne M[arc], Plaatsmolen, Het Nieuwsblad, 01.09.2007.
- Sabbe Nele, Gemeenteraad kwam op maandag 24 november bijeen. Plaatsmolen: meerwaarde voor Pittem, Krant van West-Vlaanderen, editie Tielt, 28.11.2008.

- Debruyne Marc, Romp Plaatsmolen wordt volgend jaar afgebroken. Tegen 2012 moet restauratie klaar zijn, Het Nieuwsblad, 29.11.2008.
- Debruyne Marc, Plaatsmolen wordt gerestaureerd, Het Nieuwsblad, 19.03.2009.
- Debruyne Marc, Pittem en Meulebeke werken samen aan Erfgoeddag, Het Nieuwsblad, 09.04.2009.
- MTY, Ontmanteling Plaatsmolen van start. Maalvaardig tegen 2011, Het Nieuwsblad, 28.05.2009

- J.G., Eerste fase herstel Plaatsmolen gestart. Een lange en moeilijke weg, De Weekbode, ed. Tielt, 05.06.2009.
- Defour Joris, Heropbouw Plaatsmolen start deze week, Het Laatste Nieuws, 19.08.2009.

- JG, Maandag 28 september gemeenteraad. Goed gevulde raadsagenda, Krant van West-Vlaanderen, editie Tielt, 25.09.2009.
- JG, Eerste gemeenteraad na vakantie met gevarieerde agenda. Bushokje enige nieuws onder de zon, Krant van West-Vlaanderen, editie Tielt, 02.10.2009.
- DBM [De Bruyne Marc], Plaatsmolen, Het Nieuwsblad, 08.10.2009.
- DBM [De Bruyne Marc], Gemeente trekt portemonnee open, Het Nieuwsblad, 07.01.2010.
- RDH, Krediet restauratie Plaatsmolen geschrapt, Het Nieuwsblad, 26.07.2010.
- JG, Heropbouw Plaatsmolen voor onbepaalde tijd uitgesteld. Een baksteen op de maag van de gemeente, Krant van West-Vlaanderen, ed. Tielt, 27.09.2010.
- De Clercq Randy, Gemeente ziet discussie over soort stenen met lede ogen aan. Eerste steen Plaatsmolen nog steeds niet gelegd, Het Nieuwsblad, 28.05.2011.
- De Clercq Randy, Maandenlange vertraging door ruzie over stenen. Heropbouw Plaatsmolen eindelijk van start, Het Nieuwsblad, 01.09.2011.
- DJP, Heropbouw Plaatsmolen gestart, Het Laatste Nieuws, 01.09.2011.
- De Clercq Randy, Discussie over oude of nieuwe balken leidt tot grote vertraging. Heropbouw Plaatsmolen komt na jaar weer op gang, Het Nieuwsblad, 13.04.2013.
- Defour Joris, Na ruzie over stenen levert discussie over balken nu vertraging op. Heropbouw Plaatsmolen start binnenkort weer, Het Laatste Nieuws, 18.04.2013, p. 21.
- Vandenbroucke Kim, Volgende fase kan nog twee jaar op zich laten wachten. Eerste deel van renovatie Plaatsmolen zo goed als af, Het Nieuwsblad, 24.09.2013.
- De molen zal alleen nog draaien als folklore, De Weekbode, 28.02.2014.
- DJP, Pittem. Plaatsmolen nog lang niet afgewerkt, Het Laatste Nieuws, 04.03.2014.
- KVI, Vandalen vernielen ramen gerestaureerde Plaatsmolen, Het Nieuwsblad, 08.04.2014.
- JG, Geen prioriteit. Plaatsmolen, De Weekbode, editie Tielt, p. 27.
- DJP, Vooral geld voor fietspaden en wegen, Het Laatste Nieuws, 27.12.2017.
- Storme Ben, Bijna 100 monumenten wachten (al lang) op erfgoedpremies, focus-wtv.be, 26.10.2021

- Sap Jeroen, 434.000 euro subsidie voor de Plaatsmolen in Pittem, focus-wtv.be, 07.12.2022.