Volmolen de Milleville

De Molen de Milleville of de Vulmeulen was een watermolen met onderslagrad op de Hoge Plankebeek of Krommebeek in het noorden van de Komenstraat, op de grens met Komen. Hij diende aanvankelijk om bonetten te vollen en olie te slaan. Hij werd ook gebruikt als slijperij en op het laatst als graanmolen.

Op 4 juni 1569 verleende de Rijselse Rekenkamer een octrooi om op een beek in Wervik een watermolen op te richten om bonetten en lakens te vollen en olie te slaan. De aanvrager was Marc de Milleville, een landbouwer en bonettenvolder uit Komen. Op zijn boerderij had hij een rosvolmolen. Vanwege de banaliteit van de twee watervolmolens van de heer van Komen, mocht hij er enkel bonetten (uit wol) vollen en geen andere stoffen. Om te ontsnappen aan deze beperkingen en om een grotere productie te bekomen, wilde hij dus net over de grens met Wervik een watermolen bouwen. Hij slaagde in zijn opzet. Tijdens de gebruikelijke bekendmakingen van de oprichting, op drie zondagen aan de kerk van Wervik, werd geen protest aangetekend. Hij moest een jaarlijkse cijns van 20 schellingen betalen aan de ontvanger van de domeinen in Wervik. 

De molen werd zeker opgericht: een stuk uit 1572 vermeldt de "Vulmeulen".

Ondertussen verkeerden we met de troebelen in "benauwde" tijdsomstandigheden. De in Wervik geproduceerde "karpetten" en "bonnetten" vonden geen ernstige afzetgebieden meer.

De watermolen in 1578 vernield in de strijd tussen de Calvinisten en de Malcontenten.

Tussen 1630 en 1649 werden de puinen heropbouwd als een korenwatermolen. De "Watermeulen" werd nog vermeld in 1703. Vanwege het te kleine waterdebiet in de beek volgde voor 1748 de sloop.

Lieven DENEWET

Archieven
- Archives départementales du Nord, Série B, Chambre des Comptes, n° 1625, f° 7 r°-v° (oprichtingsoctrooi uit 1569).
- Oud Stadsarchief Kortrijk, Wezerij Boeken, nr. 56, 1572-1576, f° 1 r° (1572, melding "Vulmeulen").

Werken
- Lieven Denewet, "Volmolens in Vlaanderen en Waals-Brabant. Deel 1. Geografische en chronologische inventaris", in: Molenecho's, jg. 1987 (themanummer), nr. 2-3, p. 130-131, 133-134, 157.
- Defrancq, Bijdragen tot de Geschiedenis van Wervik, dl. 1, Wervik, 1960, p. 33-128, vooral p. 76.
- J. Desreumaux, Wervikse Geuzen en Hervormden, Verslagen en Mededelingen van de Stedelijke Oudheidkundige Commissie Wervik Jaarboek vol. 3-4, 1984- 1985, p. 3-65 (28).
- A. Emaer, Toponymie van Wervik, Leuven, 1962 (licentiaatsverhandeling), p. 9, 181, 201.
- H. Holemans, Werkdocument Molens in West-Vlaanderen, p. 98.
- J. Roelandt, Het renteboek der heerlijkheden Wervik en Ter Kruisse. 1628-39, Verslagen en Mededelingen van de Stedelijke Oudheidkundige Commissie Wervik, IV, 1969, 3-4, p. 46-69.